xxx พิธีอยู่กรรม/เซ่นผีปะกำ - Mahidol Cultural Mapping Project
header image
รู้จักกับเรา arrow ชาติพันธุ์&ภาษา arrow จ.สุรินทร์ arrow พิธีอยู่กรรม/เซ่นผีปะกำ
พิธีอยู่กรรม/เซ่นผีปะกำ Print E-mail
14 พ.ย. 2006 16:57น.


Image
ศาลปะกำ

 

ตามปกติชาวกวยเลี้ยงช้างจะทำพิธีไหว้ศาลปะกำประจำตระกูลทุกปี  ก่อนออกคล้องช้าง  บรรดาหมอและควาญช้าง จะนำอุปกรณ์เครื่องจับช้าง พร้อมเสบียงทั้งหมดออกจากบ้านไปยังจุดนัดพบโดยพร้อมเพรียงกัน  ทุกคนต้องอยู่กรรมเป็นเวลา 3 วัน 3 คืน ไม่กลับเข้าบ้านอีก  ซึ่งจะมีการเซ่นไหว้ผีปะกำและต้องปฏิบัติตามข้อห้ามอย่างเคร่งครัด  ทบทวนข้อปฏิบัติไม่ให้ตกหล่นด้วยภาษาผี (ภาษาผีปะกำ เป็นภาษาที่หมอและควาญช้างพูดกันขณะอยู่ป่า)  ตรวจสอบตำแหน่งของแต่ละคนให้ถูกต้อง  เวลาทุกคนจะกราบไหว้ระลึกถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์และนอนหันหัวไปทางครูบาหรือปะกำหลวง  ถ้าหมอช้างคนใดหมดความอดทน หรือไม่แน่ใจว่าตนจะแคล้วคลาดขณะอยู่ป่าจะถอนตัวก็ได้  สถานที่ที่ชาวกูยสุรินทร์ใช้ประกอบพิธีสำคัญนี้ คือ บริเวณศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนปัจจุบัน

เวลาเซ่นไหว้  บรรดาหมอและควาญช้างจะนำหนังปะกำมาวางกองรวมกันเป็น 3 กอง คือ หนังปะกำของครูบาอยู่ตรงกลาง เรียกว่า ปะกำหลวง  กองปะกำสดำอยู่ทางขวา  ของหมอเสดียงอยู่ทางซ้าย  แล้วจัดวางเครื่องเซ่นประกอบ  ครูบาหรือปะกำหลวงก็จะเริ่มพิธีเซ่นไหว้   และมีการอธิษฐานเสี่ยงทายโดยใช้คางไก่  เมื่อเดินทางถึงชายป่าก็จะมีพิธี "เบิกไพร"  เป็นพิธีเปิดป่า  หมอเฒ่าบางท่านเล่าว่า  หากเซ่นไม่ดีพลีไม่ถูก  ป่าจะไม่เปิด  ลักษณะป่าปิด คือ อากาศมืดครึ้ม  ฝนตกหนัก  ไม่มีแสงอาทิตย์  ไม่เห็นสัตว์ป่า  ไม่พบรอยเท้าสัตว์  จำทิศทางไม่ได้  พิธีนี้เป็นการของอนุญาตเจ้าป่าเจ้าเขาและขอช้างตัวงาม ๆ

Image
การไหว้ศาลปะกำ
 
Image
เครื่องเซ่นไหว้ศาลปะกำ

 

เมื่อเดินทางเข้าป่าลึกพอสมควร  ครูบาจะเลือกชัยภูมิที่เหมาะสม  มีน้ำหญ้าอุดมสมบูรณ์เป็นที่ตั้งค่าย  โดยปลูกเป็นปะรำหรือเพิง  มีความแข็งแรงพอสมควร  แต่ละคนอยู่ในทิศทางและทำพิธีที่ถูกต้องตามตำราคชศาสตร์  ก่อกองไฟขึ้น 3 กอง  เป็นกองไฟศักดิ์สิทธิ์  กองตรงกลางเรียก กำพ้วดเจิง  เป็นกองไฟของครูบา  กองทางซ้ายเรียก กำพ้วดเสดียง  เป็นกองไฟของหมอเสดียง

นอกจากนี้ยังมีพิธี ปะสะ  เป็นพิธีล้างมลทินหรือล้างบาป  ในกรณีผู้ประพฤติละเมิดข้อห้ามก่อนได้ฤกษ์จับช้าง  โดยครูบาจะเป็นผู้ประกอบพิธีแก่ผู้ทำผิด  โดยมีเครื่องสะเดาะเคราะห์และต้องเสียเงินค่าปรับ  หากหมอหรือควาญทำผิดข้อละเมิดข้อใดข้อหนึ่ง จะไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าร่วมในการจับช้างเป็นอันขาด  เว้นเสียแต่จะได้รับการล้างมลทินแล้ว  (คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ, 2544 :หน้า 190-194)


User Comments
Please login or register to add comments

Last Updated ( 21 มิ.ย. 2007 15:03น. )
Statistics
Visitors: 226250
Who's Online
We have 40 guests online